54. De vriend (2): Largo dei Librari (p. 59-60)

Zo af en toe verschijnt in Rome uit het niets de gebruikelijke buitenlandse vriend om ons met een bezoek te vereren. "Hey, ciao, ik ben in de stad, wat zullen we vanavond eens doen, wat voor moois ga je me laten zien?" Ik zeg het hier even recht voor z'n raap: dat is onverwacht een fikse tegenslag. Van de stad heeft die vriend zowat alles gezien, het Colosseum, de Sint-Pieter, de Trevifontein, piazza Navona, maar ook de Aventijn en de San Clemente, ook de catacomben en het Foro Italico en zelfs de wijk Coppedè die we hem de laatste keer hebben laten zien. Maar toch is dat voor hem niet genoeg, hij wil ten minste één nieuwe herinnering mee naar huis nemen, iets bijzonders, een mooi stukje, een klein hoekje, een onvergetelijke ansichtkaart. "Dus, dear friend, wat heb je me deze keer te bieden?" We voelen de plicht hem niet teleur te stellen, maar ook de moeizame inspanning om weer een ander konijn uit de hoge hoed te toveren. We schuiven dus alle bezigheden maar aan de kant en - getverderrie - beginnen met het doorspitten van het plakboek met al onze herinneringen op zoek naar een speciaal plaatje, iets moois dat niet al te veel tijd in beslag neemt. We zouden het graag overleven met een aperitiefje, wat geklets en twee schaaltjes met olijven op een magisch plekje, en elkaar daarna pas weer zien over een jaar of tien. Musea, nee, ruïnes ook niet. Waarheen, waarheen?
De vriend belt opnieuw om de afspraak te bevestigen. "Dus, we zien elkaar bij, we zien elkaar bij..." Ah, gevonden. De Largo dei Librari, aan de Via dei Giubbonari, dat is een geschikte plek voor ons. Het is een perfect hoekje, het lijkt wel het toneel van een theater, met het kerkje van de Heilige Barbara als een edelsteen geklemd tussen de huizen aan het einde van het pleintje. Het lijkt Rome in het klein, barok van playmobiel, een mengelmoes van rust en chaos, van precisie en levenslustige wanorde. In de hoogte, naast de minigevel van de kerk en de blauwe lucht, zit een wegkwijnend raampje dat bij de schrijvers van de bohème wel in de smaak zou zijn gevallen, het lijkt op "la finestra a un passo dal cielo blu", het raam op korte afstand van de blauwe lucht, van dat oude zolderkamertje dat ooit werd bezongen door Paoli.


Maar Rome is niet alleen kunst of inspiratie. Op het pleintje zit een oud restaurantje, vermaard om zijn kabeljauwfilets, die in combinatie met een glas koele, witte wijn op je tong smelten. Om zeven uur 's avonds mengt alles samen tot ware perfectie, het kerkje, de kabeljauw, de wijn, de vertrouwelijke gesprekken. De vriend geniet van dit sprookjesachtige moment, zweert op z'n kinderen dat hij nog nooit zo gelukkig was, en zweert terug te keren naar Rome, volgende maand al.

Marco Lodoli 2005.

Gevonden in oktober 2013.

53. Santa Maria della Pace (p. 58-59)

Zwervend langs de televisiekanalen gebeurt het nogal eens dat je stuit op nepwaarzegsters; gewoonlijk zijn het gezette oudere dames, beladen met ringen en oorbellen, soms in vreemde mantels, die de toekomst peilen door te sjoemelen met een vettig stok tarotkaarten. De mensen bellen en stellen hoopvol hun vragen, ze willen weten hoe het examen van hun zoon zal gaan en het huwelijk van een vriendin, en altijd geven zij geruststellende antwoorden, die Sibillen (bij gebrek aan een beter woord dan...)

Totaal anders stellen we ons de echte Sibillen voor, half-goddelijke wezens en sprookjesachtige en bezeten maagden, door wie de mystieke stem van het Lot zich liet horen. Hun woorden waren dubbelzinnig, en dikwijls werd de waarheid te laat duidelijk, wanneer de gebeurtenissen al als dakpannen tegen het hoofd waren geknald van diegene die had geluisterd zonder te begrijpen.

Als wij Romeinen de mooiste Sibillen allertijden willen zien, laten we de belachelijke televisiewaarzegsters achter en gaan we naar de Santa Maria della Pace, bewonderen we haastig de barokke gevel die ontworpen werd door Pietro da Cortona - tientallen jaren zwart als kolen en nu wit als merengue -, bezoeken we de magnifieke kloostergang van Bramante, en geven we ons vervolgens over aan het door Rafaël geschilderde fresco. Het bevindt zich rechts boven, als je net de kerk betreden hebt, en het is pas gerestaureerd: eerst waren de Sibillen dreigende schaduwen, bruin geworden geesten, en nu schitteren ze eindelijk weer in hun originele kleuren. Het zijn er vier: de Sibille van Cumae, van Perzië, van Frygië en van Tibur, dichtbij en in afzondering, en ze hebben een perfecte en vluchtige gratie van meiden die weten hoe het leven is omdat ze het bekijken vanuit de hoogte, van ver, zonder het leven zelf te kunnen beroeren. Ieder van ons heeft ooit een vriendin gehad, een melancholisch wezen dat aan niets meedeed en alles wist, een vriendin die voor iedereen ondoorgrondelijke gedichten schreef. De vier Sibillen schreven hun woorden op rollen papier op en op hun schouders zitten wezens die hen dicteren: kleine engeltjes, onschuldige zielen, pesterige kinderen die de waarheid aan de meiden fluisteren en glimlachen om onze waardeloze toekomst. Wij staan daar beneden, in die frisse kerk, om onze vragen te stellen - en zij zitten daarboven, om te spreken - of niet. Maar hun schoonheid is zodanig, dat die voor vandaag als antwoord voldoet.


Marco Lodoli 2005.

Gevonden in 2013.

52. Popart (p. 57-58)

De popart probeerde producten van massaconsumptie te isoleren door ze uit hun dagelijkse context te halen - de stellingen uit de supermarkt, stripboeken, reclameborden - en ze als nieuwe iconen of als bizarre totems aan de verbaasde blikken van de mensen te presenteren. Het Campbell-soepblikje van Andy Warhol of de vignetten van Liechtenstein zijn het symbool geworden van een kunst die zich niet wilde ophijsen naar het verhevene, die zich noch wilde storten in de duisternis, maar die tevreden was om op het geëmailleerde oppervlak van een wereld te bewegen, die bestaat uit goederen en onbewustheden. Ook Rome had zijn seizoen van pop artists, Schifano, Tano Festa, Angeli, die een poging deden om dit idee, dat uit de Verenigde Staten kwam, aan onze realiteit aan te passen. Er kwamen werken uit voort die veel of weinig in de smaak vielen (bij mij bijvoorbeeld weinig), maar die nu een vaste plek hebben gekregen in musea en encyclopedieën. 

Niettemin stond het grootste en meest onbedoelde monument van de Italiaanse popart aan de Raccordo Anulare, en elke keer als ik het zag gaf het me een goed humeur. Veel Romeinen herinneren zich ongetwijfeld de gigantische fles vruchtensap, misschien gemaakt van perziken of van abrikozen, de fles die zich op een onwaarschijnlijke manier oprichtte langs de snelweg. Ik meen dat het daar was neergezet om reclame te maken voor een bekend merk, en toch was het ook een obelisk van een nieuwe maatschappij, de onze, die buiten alle proporties voortdendert en consumeert. En het was ook een aardig spelletje, dat de kinderen ontzettend leuk vonden: "Wat is het?" vroegen ze ongelovig en daarbij lieten ze hun fantasie de vrije loop: de ene keer was het het tussendoortje van Polyfemos geweest, een andere keer was het de mama van alle flesjes vruchtensap en ondertussen reed de auto verder en werd de grote fles een legende.

Meedogenloos veranderen de tijden en veranderen de producten en nu staat op de plek van die vrolijk gekleurde megafles een enorm parallellepipedum, een grote kopie van dozen waarin een rietje is gestoken om mierzoet spul uit te drinken.. Klopt, het is ook een maf ding, maar het verbaast ons niet meer, de kinderen kijken ernaar en zeggen niets, de auto's rijden eraan voorbij en niemand glimlacht meer. Kortom: geef ons de grote fles terug, we willen weer echte popart. 

Marco Lodoli 2005.

Gevonden in 2013.

51. Bioparco (p. 56-57)

Ooit heette het de Zoo van Rome: nu heet het Bioparco, Dierenpark. Behalve de naam is er meer veranderd, de huisvesting van de bruine beren bijvoorbeeld, die nu in een ruimere en prettigere omgeving leven, met veel kleine watervallen en groene velden; of het leven van sommige rare vogels, zoals de pauwen die als heren door het park wandelen en zich er soms zelfs buiten wagen, richting de grasvelden van de Villa Borghese. Maar er is nog steeds veel leed in die nauwe en wrede kooien, het doet me pijn in het hart de gorilla’s en de panters te zien, gevangen achter de tralies, duizenden kilometers ver van de open vlaktes van Afrika.

Om niet hun matte en gelaten blikken te hoeven kruisen, om niet de verantwoordelijkheid te voelen voor hun afschuwelijke leed en wanhopig gekrijs, sla ik lafhartig rechtsaf en haast ik me naar het reptielenhuis, een rond en stil gebouw, net een bunker. Daar binnen bewaart men ons meest verre verleden, daar wonen onze geschubde en sissende voorvaderen, de vroegere heersers over de wereld. Ze zitten opgesloten en roerloos in geraffineerde vitrinekasten achter glas, en soms denk je echt riemen van slangenhuiden en rare handtassen van pythonleer te zien, gelegd in een habitat bedacht door een of andere fantasierijke etaleur in de Via Condotti. Het zand is er met zorg uitgestrooid, er zijn uitgedroogde takken en minuscule ronde vijvertjes en in een hoek zitten die primitieve, opgerolde, monsterlijke levensvormen die namen hebben die je alleen tegenkomt in sprookjes: de skink van Algerije, de baardagame, het gilamonster, de vuurbuikpad, de matamata en de tomaatkikker. En dan, onverwacht, beweegt er iets, een hoofdje schiet heen en weer, twee kronkels verslappen wat, een staart is opgewonden en er loopt een rilling over onze rug tot ver in de nek, en niet alleen uit afgrijzen. Plotseling vangen we in die zwarte kraaloogjes een koude blik die in het donker nog intenser lijkt te schitteren, en hoezeer het ons ook absurd lijkt, we voelen dat die angstaanjagende grappen van de natuur deel van ons zijn, lijdend zonder te begrijpen waarom: dat deel blijft aan de andere kant van het kristal en lijkt ons aan te kijken en te benijden: jij, die kan weggaan, lopen, liefhebben, vergeet me niet, ik die hier achterblijf, begraven in deze huidschilfers, onder in de funderingen van het leven.

~Marco Lodoli 2005.

Gevonden in 2013. Pas op voor vlooien...

50. San Giovanni dei Fiorentini (p. 55-56)

Geduldige mensenslangen slingeren zich bij grote tentoonstellingen buiten rond de palazzi, en binnen pakt het publiek zich samen voor doeken uit de 20^e eeuw of die van de Giustiniani-collectie, geeft commentaar of bewondert ze uitzinnig, loopt catalogi en kaarten en iemand zweert ze opnieuw te komen bekijken, want zoveel schoonheid kan men niet in één keer in zich opnemen, men loopt het risico op een overdosis.

Maar wij vinden het leuk om in ons eentje en op goed geluk nog wat verder te lopen, in verstofte hoekjes te snuffelen, te neuzen als truffelhonden. Een half uurtje en een beetje nieuwsgierigheid volstaan trouwens om meesterwerken te ontdekken waarvan het lijkt dat ze zich alleen maar hebben verstopt om ons te laten zoeken. Als ze het zouden kunnen, zouden ze naar ons komen, zo erg hebben ze er genoeg van om verstoken te blijven van een blik, hangend in vergetelheid, maar ze moeten wachten tot iemand die niets te doen heeft bijvoorbeeld de San Giovanni dei Fiorentini binnenloopt, misschien vandaag nog, en hun uit hun schuilplaats komt jagen.

Je hoeft alleen de onbezorgdheid van speleologen te hebben om af te dalen in de duisterste schaduw van die zijkapellen, in die grotten uit de 16^e eeuw waar het licht schaars is en de figuren op de schilderijen spoken lijken die in de schijnwerkelijkheid ronddolen. Onder de vloer liggen Borromini en Maderno – onder andere de architect van de hoge maar kleine koepel die boven ons hoofd hangt, door de Romeinen liefkozend “besabbeld bruidsuikertje” genoemd – begraven en hun zielen bewegen zich misschien wel in het duister rond de schilderijen voort. In de kapel links van het altaar zit een lichtschakelaar: we drukken erop en een zwak lampje onthult twee heel mooie doeken met barstjes van Giovanni Lanfranco. Om ons heen zou de enorme menigte van die grote tentoonstellingen moeten zijn, mensen die duwen en trekken om ze beter te kunnen zien, maar we zijn alleen, bijna overgelukkig dat we alleen zijn. Vooral Het gebed in de tuin is een ontroerend werk, een piramide die als basis in een rode gloed de zeer menselijke slaap van de apostelen toont en aan de top in het wit het bovenmenselijke besef van Christus. “Wat een wonder” fluistert een gepensioneerde naast ons, en zijn hondje blaft, maar zachtjes, bijna alsof hij bang is de slapende apostelen wakker te maken. “Hier mogen dieren naar binnen,” – verzekert ons het baasje – “u weet niet hoeveel mooie schilderijen we bekijken en hoe we ’s zomers genieten van de koelte.”

Marco Lodoli 2005.

Gevonden in 2013.

49. Een bijzonder benzinestation (p. 54)

De laatste jaren is de achting voor anonieme ruimtes zonder onderscheidende kenmerken, die allemaal gelijk aan elkaar zijn in de hele wereld, buitenproportioneel gegroeid. De snelwegen, motels, vliegvelden, speelhallen, de restaurants van McDonald’s lijken wel plekken waar een mensheid huist die geen huis of tradities meer kent. Omdat we kijken naar videoclips en films nemen we het gedrag van mannen en vrouwen aan die elkaar ontmoeten en verliezen op de roltrappen van een warenhuis of in de gangen van een supermarkt, van New York tot Tokyo, van Milaan tot Berlijn. We zijn kinderen van een en dezelfde mensenmassa en de pas aangelegde pleinen waarop we leven herhalen zich saai in een reeks spiegels: tussen hier en daar is er geen onderscheid, slechts een vlak ontheemd gevoel absorbeert de verschillen. Het lijkt wel of dezelfde hand alle autogrills van het Westelijk Halfrond heeft ontworpen, en misschien heeft die hand ook wel al die ontelbare panini gesmeerd die daar allemaal gelijk aan de ander naast elkaar liggen uitgestald onder de toonbanken van staal. Ook onze eigen levensgeschiedenis loopt het angstaanjagende risico veel te lijken op die van een willekeurig ander persoon. Daarom staat het me wel aan om als eiland een Romeins benzinestation aan te wijzen dat lijkt op een archeologische vondst, het product van een tijdperk waarin de dingen misschien nog iets fantastisch voorstelden en deden alsof ze een eigen identiteit hadden. Komen we de stad in via de Flaminia, voorbij de buurt van de Rai en de tweesprong bij Tor di Quinto, vinden we rechts een wit met blauw benzinestation met zijn mooie maar kleine bar en zijn schuimende wasstraat. Het lijkt op een grote deken van gewapend beton, of op een gigantische broodrooster, z’n deksel-afdak omhooggehouden door vier golven die zich oprichten en weer laten zakken. Als er we stoppen voor een volle tank kunnen we ons gemakkelijk Gassman en Trintignant in hun mythische spider voor de geest halen, en in de bar de sympathieke bedriegers uit de film Bidone van Fellini, bezig om een of ander oplichtingzaakje op te zetten. Het lijkt wel alsof die liters brandstof ons zullen brengen naar de Kursaal bij Ostia of onder een rieten afdakje van een of ander restaurantje uit de jaren ’60 aan de Tyrrheense kust. Omdat het zo mooi is en verhaalt over zoveel vrijheid zou dit benzinestationnetje beschermd moeten worden als een monument, als een uitzondering, die lacht om alle regels.



Marco Lodoli 2005.

Niet gevonden, zelfs niet met Google Earth; of het moet deze zijn maar dan inmiddels in andere kleuren vanwege een overname...

48. Sint Paulus binnen de Muren (p. 52-53)

In de Via Nazionale staat een kerk waarvan wij, opgeslokt door het verkeer, altijd slechts een glimp opvangen: de Sint Paulus binnen de Muren. De gevel uit de 19^e eeuw, bruin geworden door de uitlaatgassen van de auto’s, herhaalt bepaalde motieven van de Toscaanse Gotiek en lijkt niet veel bijzonders te beloven.

We houden halt en gaan naar binnen, er wachten ons een mooie verrassing en een schandaal, afbeeldingen die onze ogen met tranen zullen vullen en wat bedaarde manieren van denken zullen wegnemen.

Achter het altaar, in de grote ruimte van de apsis, bevinden zich de meest bijzondere mozaïeken van de school van de prerafaëlieten, van de hand van Edward Burne-Jones. Vandaag, om pure schoonheid aan te duiden gebruiken we nog het kinderachtige, bijna ontzielde adjectief prerafaëlitisch. Deze kunststroming was in Engeland ongeveer halverwege de 19^e eeuw opgekomen en wilde zich verzetten tegen de ruwheid van de geïndustrialiseerde samenleving, in een poging om een antieke schilderkunst, nog voorafgaand aan de renaissance, in ere te herstellen, een stroming die in staat was om de spirituele Middeleeuwse waarden te bewaren. De meest beroemde vertegenwoordigers van deze stroming waren Dante Gabriele Rossetti, schilder en vertaler van stilnovo-dichters, Everett Millais en jazeker, Burne-Jones. Natuurlijk hangen hun doeken in galeries in Londen en Manchester, en in talloze musea in Noord-Europa. Maar in Rome laten we het ons, ten minste voor zover het kunst betreft, aan niets ontbreken, en zo hebben we ook van de prerafaëlieten ons mooie meesterwerk. Het is een wonderbaarlijke compositie waarmee de fundamentele symbolen van het Christendom zijn weergegeven: daarboven is de Verlosser, zijn armen uitgestrekt voor de Boom der Kennis, tussen Adam en Eva en hun eerste zoon; wat meer naar beneden zijn engelen en aartsengelen van verschillende grootte en waarde; nog verder eronder is de Hemelse Stad en vijf groepen figuren: asceten, nederige vrouwen vol geloof, de kerkvaders, heiligen en krijgsmannen, waartussen de profielen van Abraham Lincoln en Garibaldi onverwacht opvallen. Te midden van dit alles, voor het zegenen en om eenheid te geven aan deze heilige heksenketel, is daar een weergave van God met de wereld in zijn hand. Hoe langer we het bekijken, hoe meer we ons verbazen en beetje bij beetje worden onze gedachten merkwaardigerwijs opgeschud; want die God, gelooft u mij, is een vrouw.

 

Marco Lodoli 2005.

 

Gevonden in 2013.

 

47. Het lelijke beeld van Leo X (p. 52)

Laten we over de 122 treden van de Ara Coeli naar boven klauteren, tot aan de top van de heuvel. De klim beneemt ons de adem en ontlokt ons een enkele vloek, omdat we ons met al dat overgewicht van te zware mensen kastijden: maar het is gelukt, het is gelukt! Voorovergebogen komen we op adem en we gaan de kerk binnen. Rechts is een kapel die op schitterende wijze is voorzien van fresco’s van Pinturicchio; aan de linkerkant de kerststal met de kopie van het beroemde Kindeke versierd met juwelen dat een paar jaar geleden achterover werd gedrukt: we werpen er toch maar een blik op, we prijzen het hartstochtelijk, maar dan schieten we recht op ons doel af, naar de linkerhoek bij het altaar.

Daar, gehuld in de schaduw, wacht ons het grootste en meest belachelijke obesitasmonument dat ooit is gemaakt, een beeld dat nogal wat eeuwen vooruitloopt op de zeer grappige vetzakken van Botero. Dit is een beeldhouwwerk uit 1520, een werk van een zekere Domenico Aimo, en het stelt paus Leo X voor. Heeft ergernis of onkunde de beitel van de kunstenaar doen bewegen? Hoe is het mogelijk dat in de tijd waarin hij regeerde, tegengesteld aan het schoonheidsideaal en het idee van harmonie, in het Rome van Rafaël en Bramante, de paus zich liet vereeuwigen als een onsterfelijke dikzak, een weegschaalwanhopige, een vat lichaamsvet in marmer? Leo X was, behalve nepotistisch, konkelaar en handelaar in aflaten, ook een oprecht beschermer van schoonheid, hij kende en hielp de besten onder de kunstenaars en schrijvers: waarom keurde hij het dan goed om te worden afgebeeld als een onbedwingbare en dikhuidige lobbes? Een antwoord is er niet, maar dit lelijke beeld roept bij ons een glimlach op en helpt ons eraan te denken, ondanks de richtlijnen van gezondheidsfreaks, hoe aangenaam het is om ons af en toe te onttrekken aan de onverdraaglijke lichtzinnigheid van het bestaan, te vluchten in een trattoria en zonder berouw achteraf extra kilo’s op onze taille toe te voegen.

Marco Lodoli 2005.

Gevonden in 2011.

46. Via dei Ruderi di Casa Calda (p. 50-51)

Op welke plek in Rome zou vanavond het goddelijke kindje geboren kunnen worden? Welke vochtige grot of eenzaam bankje of ellendige garage door zijn verschijning kunnen worden gezegend? Boven welke ijskoude hoek van de stad zou die kometenster kunnen schijnen om de blikken en de voetstappen van eenvoudige mensen te leiden?

Ik beeld me in dat Jozef en Maria, na zoveel te hebben gereisd op zoek naar beschutting, zich net voor middernacht zullen bevinden aan de voet van de helling bij de Via dei Ruderi di Casa Calda, bij Torre Maura. Die naam zal misschien hun laatste hoop aanwakkeren, de illusie van een huis en van een aangename warmte zal hen tot aan de verbreding op de heuvel aansporen, tussen onsamenhangende resten van een antieke toren en fantastische silhouetten van twee boerderijen van weleer. Misschien moeten ze om een hoekje vechten met één van de zwervers die hierboven komen om te drinken en zichzelf wat aan te doen, misschien moeten ze in het duister van de hemel hun kamertje ontdoen van kapotte flessen en karkassen van scooters.

Het zal geen gemakkelijke nacht worden, enkele uren zullen alleen kou en angst gezelschap bieden aan het jonge paar en hun pasgeboren kind. Duizend angstspoken, kruipend tot die winderige bergtop, tot die breekbare tederheid, zullen hun rust bedreigen. Maar de dageraad brengt als geschenk een onverwacht landschap, perfect, zoals geen simpele ziel zou kunnen verzinnen. Jozef zal met zijn pasgeboren zoon opstaan om de benen te strekken, in z’n mond een gedoofde peuk, rond het kind een oude wollen sjaal: en hij zal glimlachen van verbazing als hij aan de voet van de heuvels, daar in het midden van de metropolis, beploegde akkers, wijngaarden, boomgaarden, en nog verder weg de bogen van een Romeins aquaduct en witte kuddes tegen de achtergrond van flats aan de randen van de stad zal zien, terwijl op straat de eerste auto’s zich rokend in de kou zullen haasten. Op het terrein ernaast zal Jozef een enorme wilde vijgenboom zien, gegroeid tegen een grote kuip die bedoeld is voor irrigatie, een wonderbaarlijke boom zonder gelijken, die hem zal doen denken aan Palestina en aan het leven dat dapper ontspruit en waar dan ook vecht voor zijn bestaan. Hij zal richting de hut herders en klaplopers zien klimmen, boeren en zwervers, opgesteld als kleine beeldjes in die heel mooie kerststal.

 

Marco Lodoli 2005.


Gevonden in 2013.

 

 

45. De Autogrill (p. 49-50)

Een van de tempels van de huidige tijdgeest – een plaats overal identiek, vaderland zonder vlag, meelijwekkend niemandsland – is de Autogrill. Kinderen die de ruimtes, overladen met knuffels en chocoladerepen, ballen en snoepkettingen, adoreren, stropen de gangen af op jacht naar mini-shopping-orgasmes” zoals Andrea Zanzotto ze noemt. Maar de Autogrill valt ook in de smaak bij volwassenen, die een minuut lang de spanning van de reis achter zich laten en beschutting vinden tegen die gemetalliseerde desks waar niemand je herkent en niemand je vragen stelt.

In de Autogrill hoeven we nergens rekening mee te houden, de caissière vindt nooit dat we ouder zijn geworden of dat we nerveus zijn, voor even zijn we alleen mensen die zich hebben losgemaakt van de verkeersstroom om naar adem te happen. We kopen de krant en misschien ook een lootje, want we weten dat men daar miljardairslotjes verkoopt en dat we nooit zullen worden herkend.

Ook Rome bezit nu zijn goede oude Autogrills, en heeft ze als rivierhavens gerangschikt aan de Grande Raccordo, onze Ganges. Die ene waar ik elke ochtend stop, heet Casilina Interna en is bijzonder gelijk aan alle andere. Voor de toog wisselen honderden mensen elkaar af, ieder vraagt naar zijn eigen koffie, slaan hem achterover en verdwijnen weer. Evengoed is het interessant om in die vluchtige momenten te ontdekken in welke mate elk individu kind is van zijn verlangens, van zijn meest persoonlijke neigingen. Een caffé lungo, vraagt de heer rechts; beetje melk erbij, vraagt een ander; in een glas, met schuim, verlangt de derde. Het is een catalogus vol verschillen: een caffé corretto met anijslikeur of sambuca, met koude of kokende melk, in een grote mok, heel erg sterk, een dubbele, een tripel, met gerst, met melk apart, met veel suiker, zonder suiker, met een zoetje; en verder zijn er oneindig veel varianten op cappuccino en cafféllatte, als een heel breekbaar maar onschendbaar evenwicht om te verdedigen, op het gevaar van ruzies en afwijzingen af. In wezen ontdekt men op de bodem van elk kopje ene persoonlijkheid, een leven dat beweert niet verward of gelijkmatig te zijn. Om 7 uur ’s ochtends ontdekken we in elke anonieme Autogrill van de wereld in hoeverre we allemaal gelijk zijn, en in hoeverre we onverzettelijk verschillend zijn.

 

Marco Lodoli 2005.

 

Gevonden in 2013.